Lệch khỏi phân phối chuẩn
- VaR(x%): mức lỗ chỉ bị bằng hoặc vượt x% thời gian; VaR(5%) tương ứng mức tin cậy 95%.
- Ba kiểu lệch: đuôi dày (đỉnh cao hơn, vai thấp hơn, đuôi dày hơn phân phối chuẩn cùng phương sai), lệch (lệch trái: đuôi trái nhiều xác suất hơn), không ổn định (tham số đổi theo thời gian).
- Nguyên nhân chính của đuôi dày: độ biến động và/hoặc trung bình thay đổi theo thời gian (stochastic volatility). Các phân phối có điều kiện chuẩn nhưng khác độ biến động, gộp lại cho phân phối không điều kiện đuôi dày.
- Hệ quả: dùng phân phối chuẩn với độ biến động có điều kiện hiện tại cho VaR, ES chính xác hơn dùng phân phối đuôi dày lịch sử hay σ trung bình dài hạn.
- Regime switching: độ biến động nhảy nhanh, đột ngột; mô hình theo trạng thái giảm vấn đề đuôi dày.
Ước lượng VaR và độ biến động
- Hướng lịch sử (tham số: giả định phân phối, ví dụ σt2 = Σr2 ÷ K; phi tham số: historical simulation, MDE) và hướng implied volatility.
- Phi tham số: không lo đuôi dày, lệch; nhưng dùng dữ liệu kém hiệu quả, cần mẫu lớn, chia trạng thái làm giảm dữ liệu.
- Trọng số chung: σn2 = Σ αirn−i2, Σαi = 1, α giảm dần với quan sát cũ.
- EWMA: σn2 = λσn−12 + (1 − λ)rn−12; trọng số lợi suất cách i ngày là (1 − λ)λi−1; RiskMetrics λ = 0.94 (ngày), 0.97 (tháng).
- GARCH(1,1): σn2 = ω + αrn−12 + βσn−12; ω = γVL, α + β + γ = 1; VL = ω ÷ (1 − α − β); ổn định khi α + β < 1. EWMA là GARCH với ω = 0, α = 1 − λ, β = λ.
- MDE: trọng số theo mức giống trạng thái hiện tại; linh hoạt nhưng dễ overfitting, cần nhiều dữ liệu.
Kỳ dài, implied volatility, correlation
- σT = σngày × √T; năm dùng √252. Mean reversion: vol hiện tại cao hơn dài hạn thì √T đánh giá quá cao, thấp hơn thì đánh giá quá thấp.
- GARCH: E(σn+t2) = VL + (α + β)t(σn2 − VL); EWMA không có lực kéo về trung bình.
- Implied volatility: hướng tới tương lai, theo năm (ngày = năm ÷ √252); VIX từ option 30 ngày trên S&P 500. Hạn chế: phụ thuộc mô hình, chứa phần bù rủi ro, không phải tài sản nào cũng có.
- Correlation: covn = λcovn−1 + (1 − λ)Xn−1Yn−1; corr = cov ÷ (σXσY) với σ cập nhật cùng λ.